به گزارش حق پرس و به نقل از نیویورک تایمز ، بازگشت اجرای حکم اعدام با تیرباران در برخی ایالتهای آمریکا، بار دیگر مناقشه قدیمی درباره مجازات مرگ را به صدر مباحث حقوقی و اجتماعی این کشور بازگردانده است.
در حالی که آمریکا طی دهههای گذشته تلاش کرده بود اجرای مجازات اعدام را با روشهایی مانند تزریق مرگبار «کمخشونتتر» نشان دهد، اکنون کمبود داروهای مورد استفاده در تزریق مرگبار موجب شده برخی ایالتها به روش سنتی و خشن تیرباران بازگردند.
ماه گذشته وزارت دادگستری آمریکا از مسئولان زندانهای فدرال خواست امکان استفاده از جوخههای اعدام را بررسی کنند. ایالت کارولینای جنوبی نیز طی ماههای اخیر سه زندانی را با تیرباران اعدام کرده است. در این روش، سر محکوم پوشانده شده و مأموران به سمت هدفی که روی قلب وی مشخص شده شلیک میکنند.
همچنین چهار ایالت دیگر آمریکا نیز اجرای حکم اعدام با تیرباران را مجاز دانستهاند و ایالت آیداهو در حال بازسازی اتاق اعدام خود برای استفاده از این روش است.
کارشناسان حقوق کیفری و پزشکی قانونی معتقدند اگرچه تیرباران یکی از خشنترین شیوههای اجرای حکم اعدام محسوب میشود، اما در برخی موارد حتی از تزریق مرگبار سریعتر و قابلاعتمادتر است.
دکتر جیمز ویلیامز، پزشک اورژانس و کارشناس سلاح گرم در آمریکا، اعلام کرده است افت ناگهانی فشار خون ناشی از اصابت گلوله باعث میشود خونرسانی به مغز متوقف شده و فرد تقریباً بلافاصله هوشیاری خود را از دست بدهد.
وی که خود از مخالفان مجازات اعدام است، تأکید کرده حتی روشهایی سریعتر نیز برای مرگ آنی وجود دارد؛ موضوعی که نشان میدهد نظام اعدام در آمریکا سالها تلاش کرده خشونت ذاتی مجازات مرگ را پشت ظاهری پزشکی پنهان کند.
براساس گزارشهای منتشرشده، کالبدشکافی برخی زندانیانی که با تزریق مرگبار اعدام شدهاند نشان داده آنها در حالی که ظاهراً آرام به نظر میرسیدند، در واقع دچار فلج کامل شده و احساس خفگی و غرق شدن را تجربه کردهاند.
به همین دلیل برخی تحلیلگران معتقدند بازگشت تیرباران، پرده از خشونت واقعی مجازات اعدام برداشته و «نمایش پزشکی» اجرای حکم را کنار زده است.
اگرچه مجازات اعدام همچنان در ۲۷ ایالت آمریکا قانونی است، اما حمایت افکار عمومی از این مجازات طی دهههای اخیر کاهش یافته است.
طبق نظرسنجیها، میزان حمایت مردم آمریکا از مجازات مرگ از حدود ۸۰ درصد در سال ۱۹۹۴ به کمی بیش از ۵۰ درصد در سالهای اخیر رسیده است.
کارشناسان یکی از دلایل اصلی این کاهش را اجرای ناموفق برخی احکام اعدام و انتشار تصاویر و گزارشهای خشونتبار از روند اجرای آن میدانند.
اعدام با تیرباران سابقهای طولانی در تاریخ آمریکا دارد. در دوران جنگ استقلال و جنگ داخلی آمریکا، سربازان فراری با جوخه آتش اعدام میشدند تا دیگر نیروها از فرار منصرف شوند.
همچنین تا اوایل قرن بیستم، اعدامهای علنی در آمریکا امری رایج بود. آخرین اعدام علنی ثبتشده در آمریکا در سال ۱۹۳۶ برگزار شد که حدود ۲۰ هزار نفر در آن حضور داشتند؛ رویدادی که بعدها رسانههای آمریکایی آن را «کارناوال سادیسم» توصیف کردند.
پس از آن، اجرای احکام اعدام به پشت درهای بسته منتقل شد؛ زیرا مقامهای آمریکایی نگران بودند این صحنهها بیش از حد شبیه خشونتهای نژادپرستانه و لینچکردن باشد.
بازگشت اجرای حکم اعدام با تیرباران، بار دیگر این پرسش بنیادین را مطرح کرده است که آیا میتوان مجازات مرگ را «انسانی» اجرا کرد یا خیر.
بسیاری از حقوقدانان و نهادهای حقوق بشری معتقدند اصل مجازات اعدام، فارغ از شیوه اجرا، با کرامت انسانی و حق حیات در تعارض است. با این حال، طرفداران این مجازات معتقدند در پروندههای جنایی سنگین، اجرای اعدام همچنان ابزاری برای بازدارندگی و تأمین عدالت کیفری است.
بازگشت جوخههای اعدام در آمریکا نشان میدهد حتی پیشرفتهترین نظامهای کیفری جهان نیز همچنان در یافتن روشی «بدون خشونت» برای سلب حیات ناکام ماندهاند.
